Erfgoed speelt een belangrijke rol in identiteitsconstructies: het symboliseert de cohesie van een groep en maakt soms pijnlijk duidelijk wie er wel en niet bij horen. Op een zo een wijze zijn de Nederlandse woonwagenbewoners lange tijd buiten de Nederlandse samenleving geplaatst. Tot vrij recent was er zelfs een (vaak onuitgesproken) uitstervingsbeleid bij veel gemeenten. In het licht van deze dreiging hebben de Nederlandse woonwagenbewoners lange tijd geijverd om hun manier van leven als immaterieel erfgoed beschermd te krijgen. Deze inspanningen waren uiterst succesvol. Na het plaatsen van de woonwagencultuur op de Lijst Immaterieel Erfgoed hebben zijn deze beschermde status gebruikt om het lokale uitstervingsbeleid juridisch aan te vechten: een uniek en bijzonder geval van ‘juridische instrumentalisering’ van cultureel erfgoed om te overleven als groep.